Krahasimi i cilësisë së jetës ndërmjet rajoneve të ndryshme të Zvicrës mbetet një sfidë, megjithatë një studim i ri vjetor hedh dritë mbi dallime të qarta mes kantoneve. Sipas Indeksit të Lirisë të publikuar nga organizata Avenir Suisse, kantoni Aargau është renditur si më i miri në nivel kombëtar, duke lënë pas edhe kantone tradicionalisht të perceptuara si më liberale.
Çdo vit, 26 kantonet zvicerane vlerësohen sipas 29 kritereve që matin liritë ekonomike dhe sociale. Këto përfshijnë barrën tatimore, stabilitetin financiar të arkës publike, rregullimin e tregut të punës, sigurinë, politikat kundër duhanit, si dhe kriteret për natyralizim. Në renditjen më të fundit, Aargau ka marrë gjithsej 70.1 pikë nga 100 të mundshme, duke u shpallur fituesi i përgjithshëm.
Sipas Avenir Suisse, Aargau ka performuar pothuajse në të gjitha kategoritë, duke zënë vendin e parë në nën-indeksin e lirive sociale dhe vendin e dytë në atë të lirive ekonomike. Kantonit i janë dhënë 100 pikë të plota për stabilitetin financiar dhe për mënyrën e rregullimit të tregut të punës, çka e pozicionon atë në krye të renditjes kombëtare.
Në renditje pasojnë kantonet Appenzell Innerrhoden dhe Appenzell Ausserrhoden, të cilat zënë vendin e dytë dhe të tretë respektivisht. Këto rezultate vijnë si befasi për shumëkënd, pasi kantone si Gjeneva, Cyrihu apo Vaudi shpesh perceptohen si më liberale. Në fakt, Cyrihu renditet pothuajse në fund të listës, në vendin e 25-të.
Studimi tregon se asnjë kanton nuk shkëlqen në të gjitha kategoritë. Për shembull, Zug konsiderohet lider në liritë ekonomike, por renditet vetëm i 21-ti për liritë sociale. Në anën tjetër, Jura dhe Vaud zënë pozita të larta në liritë sociale, por ndodhen në fund të renditjes për aspektin ekonomik.
Edhe pse Aargau kryeson renditjen e përgjithshme, ai merr zero pikë për të drejtat politike të të huajve rezidentë, një tregues ku performojnë dobët edhe shumë kantone të tjera. Ky kanton ka ndër procedurat më të rrepta për marrjen e shtetësisë zvicerane: në vitin 2020, mbi 64 për qind e votuesve mbështetën masa më kufizuese për natyralizimin.
Aargau, i vendosur mes Cyrihut, Bazel-City dhe kufirit me Gjermaninë, është kantoni i katërt më i madh i Zvicrës për nga popullsia, me mbi 735 mijë banorë në vitin 2025. Kryeqyteti i tij, Aarau, ka marrë vlerësime të përziera ndër vite. Një studim i vitit 2019 sugjeroi se qyteti nuk gëzon popullaritet të lartë në nivel kombëtar, kryesisht për mungesë të perceptuar të ofertës kulturore dhe për dialektin lokal.
Megjithatë, Aarau ka një qendër historike tërheqëse, me rrugica karakteristike dhe çati të zbukuruara, si dhe institucione kulturore si muzeu i artit dhe muzeu i qytetit, çka vë në dyshim vlerësimet e ashpra të së kaluarës.
Studimi i Avenir Suisse nxjerr në pah se cilësia e jetës dhe liritë ekonomike e sociale në Zvicër janë të balancuara në mënyra të ndryshme nga një kanton në tjetrin, duke dëshmuar se perceptimet e përgjithshme jo gjithmonë përputhen me të dhënat konkrete. /Urgjent.com/