Një shtetas me origjinë nga Kosova, i cili jeton në komunën Birr të kantonit Aargau në Zvicër që nga viti 1997, ka shënuar një fitore të jashtëzakonshme ligjore që ka çuar në reformimin e sistemit të natyralizimit në nivel kantonal.
Çështja nisi në vitin 2023, kur Komisioni i Nënshtetësisë dhe Këshilli Bashkiak i Birr-it ia refuzuan atij kërkesën për marrjen e pasaportës zvicerane, me arsyetimin e përgjithshëm se ai nuk ishte mjaftueshëm i njohur me kushtet e jetesës në Zvicër, në kanton dhe në komunë. I riu kosovar nuk u dorëzua edhe pasi ankesa e tij u rrëzua nga Qeveria Kantonale, duke e dërguar rastin në shkallën më të lartë gjyqësore të kantonit, në Gjykatën Administrative.
Në vendimin e saj, Gjykata Administrative nxori një qëndrim tejet të ashpër kundër komunës Birr, duke e cilësuar refuzimin e tyre si të padrejtë dhe krejtësisht arbitrar. Gjykatësit konstatuan se procesi përmbante gabime të rënda procedurale, pasi komisioni komunal i kishte bërë aplikantit pyetje të palejueshme që nuk kishin asnjë lidhje me kriteret ligjore të integrimit. Kjo praktikë e pyetjeve absurde u krahasua nga njohësit e fushës me rastin e famshëm të vitit 2017 të Funda Yilmaz në Buchs, ku një aplikanteje turke i bëheshin pyetje qesharake mbi dyqanet dhe zakonet lokale. Gjykata vlerësoi se i riu kosovar gëzon njohuri absolutisht të mjaftueshme qytetare, është i integruar plotësisht me sukses dhe urdhëroi komunën Birr që t’i njihte atij menjëherë të drejtën e nënshtetësisë.
Ky gjyq i humbur nga autoritetet ka shkaktuar një efekt domino që po ndryshon rrënjësisht “Manualin e Nënshtetësisë” në kantonin e Aargau-t, i cili njihet si një nga kantonet me rregullat më strikte në tërë Zvicrën. Si rrjedhojë direkte e këtij rasti, Departamenti kompetent i kantonit është detyruar të marrë masa të menjëhershme për të rishkruar dhe përditësuar udhëzuesin zyrtar të intervistave. Komunave tashmë u bëhet e qartë se nuk mund të aplikojnë më kritere subjektive apo pyetje “kurth”, por procesi duhet të jetë transparent, i standardizuar dhe i bazuar në faktet e integrimit siç janë njohja e gjuhës, pavarësia financiare dhe respektimi i rendit ligjor. Ky rast ka bërë bujë të madhe mediale, duke dëshmuar se si këmbëngulja ligjore e një individi arriti të reformonte një sistem të tërë që shpesh kritikohej për burokraci dhe qasje diskriminuese. /Urgjent.com/