Udhëheqësit kryesorë të opozitës në Izrael kanë rënë dakord të mbështesin ish-shefin e ushtrisë, Gadi Eisenkot, për postin e kryeministrit, duke premtuar se do ta zëvendësojnë qeverinë e Benjamin Netanyahut sa më shpejt të jetë e mundur.
Udhëheqësit e aleancës opozitare u takuan të martën në qytetin Herzliya, në veri të Tel Avivit. Ky ishte takimi i tyre i parë i përbashkët që nga zgjedhjet e 27 tetorit, të cilat nuk i dhanë asnjërit prej blloqeve shumicën në Knesset-in me 120 vende.
Marrëveshja vjen një ditë para se Presidenti Isaac Herzog të nisë konsultimet me partitë lidhur me atë se kush duhet të formojë qeverinë e ardhshme.
Megjithatë, blloku mbetet i përçarë nëse duhet të krijojë aleancë me parti të udhëhequra nga arabët, mbështetja e të cilave mund të rezultojë vendimtare.
‘Qeveri e emergjencës kombëtare’
Në një deklaratë të përbashkët, liderët thanë se të gjitha partitë e tyre do t’i rekomandojnë Herzogut emrin e Eisenkotit, kreut të partisë Yashar, dhe se ekipet negociatore do të fillojnë menjëherë hartimin e udhëzimeve politike dhe marrëveshjeve të koalicionit.
“Liderët e partive janë të koordinuar dhe do të veprojnë menjëherë” për të zëvendësuar koalicionin e Netanyahut “me një qeveri të emergjencës kombëtare”, thuhet në deklaratë.
Sipas gazetës *The Jerusalem Post*, në takim morën pjesë Eisenkot, ish-kryeministri Naftali Bennett, lideri i partisë Yisrael Beytenu, Avigdor Liberman, Yair Golan nga partia Demokratët, si dhe Yair Lapid, i cili drejton partinë Yesh Atid.
Liderët mbështetën katër parime të përcaktuara nga Eisenkoti, ndër të cilat përfshihet kërkesa që të gjitha partitë në qeveri ta njohin Izraelin si shtet hebre dhe ta cilësojnë Hamasin si grup “terrorist” – kushte këto që mund të përjashtojnë disa parti të udhëhequra nga arabët.
“Nuk kemi kohë – duhet të veprojmë me urgjencë të madhe,” u tha gazetarëve Bennett, partia e të cilit doli e treta.
Partitë arabe mbajnë në dorë ekuilibrin
Blloku i Netanyahut fitoi 53 mandate, opozita 48, ndërsa partitë e udhëhequra nga arabët fituan 19 mandate – ku “Lista e Përbashkët” mori 11 dhe “Ra’am” tetë. Për të siguruar shumicën nevojiten 61 mandate.
Yousef Jabareen, kreu i partisë më të madhe të udhëhequr nga arabët në parlamentin e ardhshëm, tha se opozita duhet të pranojë “realitetin politik” dhe të bashkojë forcat për të larguar Netanyahun.
Golan është i vetmi lider opozitar që mbështet hapur një aleancë me partitë e udhëhequra nga arabët, duke thënë se përjashtimi i tyre është një akt racist.
Ai u takua me drejtuesit e partive të udhëhequra nga arabët përpara bisedimeve dhe premtoi se do të trajtojë nivelin e lartë të kriminalitetit me të cilin përballen qytetarët palestinezë të Izraelit në komunitetet e tyre.
Më pas, të dyja palët theksuan “interesin e tyre të përbashkët për të shfrytëzuar shumicën parlamentare me qëllim rrëzimin e qeverisë Netanyahu-Ben-Gvir-Smotrich dhe zëvendësimin e saj”, thuhet në një deklaratë.
Liberman e ka kundërshtuar fuqishëm përfshirjen e partive të udhëhequra nga arabët, ndonëse edhe ai dëshiron të shmangë zgjedhje të reja.
Popullsia palestineze, si pakicë në Izrael, ka qenë prej kohësh e margjinalizuar në politikë; kjo situatë është përkeqësuar edhe më tej pas sulmeve të udhëhequra nga Hamasi më 7 tetor dhe luftës gjenocidale të Izraelit në Gaza.
Të paktën dy ish-politikanë palestinezë dhe një anëtar aktual i Knesset-it janë arrestuar përkohësisht për shkak të komenteve apo veprimeve që janë konsideruar si kritike ndaj gjenocidit të Izraelit në Gaza dhe pushtimit të Bregut Perëndimor.
Qytetarët palestinezë të Izraelit janë pasardhës të palestinezëve që arritën të qëndronin brenda kufijve të shtetit izraelit, të krijuar rishtazi në vitin 1948, pas ngjarjeve të njohura si “Nakba” (katastrofa). Ata përbëjnë rreth 20 për qind të popullsisë së Izraelit.