You dont have javascript enabled! Please enable it! Tronditëse/ Ja sa Shtetas të Maqedonisë jetojnë në GURBET, Numër shumë i madh për një Shtet të vogël...

Tronditëse/ Ja sa Shtetas të Maqedonisë jetojnë në GURBET, Numër shumë i madh për një Shtet të vogël…

Qeveria ka një plan pesëvjeçar për partneritet me diasporën. Si ndikon diaspora maqedonase në ekonomi dhe strategjitë e zhvillimit? Të dhëna dhe rekomandime kryesore.

Maqedonia, si shumë vende në Evropën Juglindore, përballet me sfida serioze që lidhen me migrimin. Sipas vlerësimeve statistikore, numri i qytetarëve maqedonas që jetojnë jashtë vendit është rritur ndjeshëm në dekadën e fundit dhe sot tejkalon 30% të popullsisë së përgjithshme – më shumë se 700,000 njerëz.

Sipas Fletës së të Dhënave Dosja: Angazhimi i Diasporës – Ballkani Perëndimor dhe Evropa e Qendrës Ndërkombëtare për Zhvillimin e Politikave të Migracionit (dhjetor 2022), diaspora maqedonase numëron 693,896 njerëz, që përfaqëson rreth 25% të popullsisë. Nga këta, 38.4% jetojnë në shtetet anëtare të BE-së, kryesisht në Gjermani, Zvicër dhe Itali. Jashtë BE-së, komunitetet më të mëdha janë në Australi, SHBA dhe Kanada.

Strategjia Kombëtare për Diasporën
Në përgjigje të rritjes së vazhdueshme të emigrantëve, Maqedonia po përgatit një Strategji Kombëtare për Bashkëpunim me Diasporën 2025–2030. Ministri i Punëve të Jashtme dhe Tregtisë së Jashtme, Timcho Mucunski, paraqiti tekstin e draftit të strategjisë si një plan pesëvjeçar për zhvillimin e partneriteteve me diasporën.

Mucunski theksoi se strategjia përfaqëson një qasje sistemike, jo masa ad-hoc: “Kjo strategji do të thotë një administratë moderne, dixhitale dhe e besueshme, duke krijuar një sistem, jo ​​improvizim.”

Strategjia thekson se diaspora është një faktor i rëndësishëm ekonomik dhe social. Përveç remitancave, shumë emigrantë kanë të ardhura të larta dhe janë të gatshëm të investojnë në biznese të vogla dhe të mesme, pasuri të paluajtshme dhe projekte sociale.

Ministri i Punëve të Jashtme Timcho MucunskiMinistri i Punëve të Jashtme Timcho Mucunski
Strategjia 2025–2030: Kthimi i Maqedonasve nga Diaspora dhe Potenciali Ekonomik

Zyrtarë ndërlidhës dhe i dërguari special për diasporën
Komunitetet maqedonase jashtë vendit janë bartës të kulturës dhe identitetit, të organizuara përmes klubeve kishtare, kulturore dhe sportive. Prandaj, qeveria duhet të miratojë një paketë për të mbështetur diasporën përmes programeve të kthimit, investimeve dhe komunikimit të qartë.

Strategjia përmend një program të veçantë qeveritar për riintegrimin e të kthyerve, për ata që duan të kthehen dhe të riangazhohen në jetën sociale dhe ekonomike të vendit. Plani është të futen “zyrtarë ndërlidhës” në bashki, të cilët do të veprojnë si urë lidhëse midis diasporës dhe organeve të qeverisjes qendrore, dhe qeveria do të jetë gjithashtu në gjendje të emërojë një “të dërguar special për diasporën”.

Dimensioni ekonomik dhe potenciali
Roli ekonomik i diasporës është thelbësor. Dërgesat nga emigrantët arrijnë në midis 4% dhe 10% të PBB-së, duke e bërë atë një nga burimet më të qëndrueshme të valutës së huaj. Edhe pse ka iniciativa për të përfshirë diasporën në programet e investimeve dhe startup-eve, zbatimi i tyre është i kufizuar. Megjithatë, potenciali për investime kthyese dhe bashkëpunim ekonomik është i konsiderueshëm.

Për të kuptuar më mirë nevojat e diasporës, “Maqedonia 2025” kreu një anketë globale online (korrik-shtator 2025) përmes SurveyMonkey. 1,436 pyetësorë të plotësuar plotësisht u mblodhën nga maqedonasit në më shumë se 50 vende.

Rezultatet kryesore janë se disa emigrantë përballen me pengesa administrative dhe qasje të kufizuar në shërbimet dixhitale. Vihet re një gatishmëri e lartë për të marrë pjesë në iniciativat e zhvillimit dhe investimeve, nëse ka mekanizma të qartë komunikimi.

Faktorët për kthim dhe investim
Pothuajse gjysma e të anketuarve do të merrnin në konsideratë kthimin në Maqedoni për një periudhë më të gjatë se një vit, dhe 24% thonë se kjo është shumë e mundshme. Parakushtet kryesore janë institucionet e qëndrueshme, administrata transparente dhe mundësitë ekonomike.

Faktorët që do të inkurajonin kthimin ose investimin janë stabiliteti ekonomik dhe politik, sundimi i ligjit, burokracia e reduktuar, qasja në informacion dhe mbështetja institucionale, si dhe kushtet e favorshme tatimore.